تا کنون در دو بخش مجموعه ای از مناجات های فارسی با صدای زنده یاد سید جواد ذبیحی را شنیدید. نمونه های پیشین همگی در دستگاه شور، آواز ابوعطا و بخش کمی هم در آواز دشتی بودند. اینک در بخش سوم، اجرای دیگری از مناجات او را در دستگاه همایون می شنوید.

مناجات همایون با صدای ذبیحی را بشنوید-قسمت اول

از اینجا دانلود کنید

اگر به ابتدای مناجات دقت کنید، ذبیحی عبارت بسم الله الرحمن الرحیم را کاملاً در دستگاه سه گاه می خواند ولی بلافاصله عبارات بعدی را در دستگاه همایون ادا می کند و این یک نکته فراموش شده ای در موسیقی آوازی معاصر است که متأسفانه کسی بدان توجه ندارد. حتی بزرگان آوازی ما هم بی توجه به این موضوع،  مشغول تولید انبوه شده اند! آنچه ذبیحی در این آواز ارائه می دهد، جلوه ای از دستگاه همایون قدیم است که به راحتی قابلیت دورگردانی (مدولاسیون) به دستگاه سه گاه را دارد. این ویژگی در درآمد همایون جدید وجود ندارد و اگر کسی چنین تلاشی بکند، نهایتاً از سه گاه ترکی سر در می آورد.

مناجات همایون با صدای ذبیحی را بشنوید-قسمت دوم 

از اینجا دانلود کنید

گر چه ذبیحی در این آواز بازگشتی به سه گاه ندارد ولی فرودهایش کاملاً بر اساس همایون قدیم شکل می گیرد و خواننده متبحر اگر اراده کند، براحتی می تواند سری به سه گاه بزند. زنده یاد علی تجویدی این ویژگی را به صورت عملی در یکی از آثار مشترکش با خانم حمیرا به نمایش گذاشته است. علاقه مندان برای اطلاعات بیشتر می توانند به نوشته یادمان استاد تجویدی مراجعه کنند.

مناجات همایون با صدای ذبیحی را بشنوید-قسمت سوم

 از اینجا دانلود کنید

به نظر من نمونه آوازهای مرحوم ذبیحی الگوهای بسیار جالبی برای علاقه مندان آواز ایرانی هستند. بویژه آنان که دنبال شیوه های متعدد اند و شیوه مسلط استاد شجریان برایشان کافی نیست. ضمن اینکه آواز همایون ذبیحی در صد سال اخیر یکی از نادر آوازهای همایون قدیم به شمار می رود. اگر به کارنامه آوازی بزرگانی چون شجریان ، ناظری و زنده یاد بسطامی دقت کنید، فقط همایون جدید را خواهید شنید. بنابراین آواز  ذبیحی می تواند دریچه ای به روی علاقه مندان بگشاید تا غیر از نمونه های رایج، صداها و جلوه های آوازی دیگری را هم بشنوند. البته اگر شما از دنباله روان پر و پا قرص موسیقی دستگاهی هستید، می توانید هنگام شنیدن آواز همایون ذبیحی، از تحریرهای عربی او صرف نظر کنید و نشنیده بگیرید. آن زنده یاد برای زینت بخشیدن به آوازش ابایی نداشت که از عناصر غیر ایرانی هم بهره بگیرد.

منبع : http://hooshang-samani.blogfa.com